Η βαριατρική χειρουργική (χειρουργική για την απώλεια βάρους) είναι η μοναδική μακροπρόθεσμα αποτελεσματική θεραπεία της κλινικά σοβαρής παχυσαρκίας. Η επιτυχία μίας βαριατρικής επέμβασης έγκειται τόσο στην απώλεια του πλεονάζοντος βάρους όσο και στη διατήρηση της απώλειας αυτής στο χρόνο.  Υπάρχει όμως και ένα μικρό ποσοστό ασθενών στους οποίους η βαριατρική επέμβαση δεν έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Έτσι, σε ποικίλο χρονικό διάστημα αυτοί οι ασθενείς βιώνουν μια τραυματική εμπειρία από την επανάκτηση βάρους.  Τα άτομα αυτά νιώθουν απογοήτευση και θυμό καθώς ξαναζούν καταστάσεις που ήθελαν να απωθήσουν δια παντός. Οι αιτίες του γεγονότος αυτού είναι διάφορες, ωστόσο μπορούν να κατηγοριοποιηθούν στις εξής:

1. Ασθενείς που υποβλήθηκαν σε παλαιού τύπου επεμβάσεις (έχουν πλέον εγκαταλειφθεί ή φθίνουν διαρκώς). Πρόκειται για την πιο συχνή περίπτωση ασθενών και περιλαμβάνει άτομα που έχουν υποβληθεί συνήθως σε ενισχυμένη κάθετη γαστροπλαστική ή σε τοποθέτηση γαστρικού δακτυλίου. Ειδικά η τοποθέτηση του δακτυλίου έχει αποδειχθεί πλέον πως σε βάθος δεκαετίας οδηγεί σε επανάκτηση του βάρους σε πάνω από το 30% των ασθενών, ξέχωρα από το μεγάλο ποσοστό σχετιζόμενων επιπλοκών.
2. Ασθενείς στους οποίους δεν έγινε σωστή επιλογή της αρχικής βαριατρικής επέμβασης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιλογή περιοριστικής επέμβασης, όπως η επιμήκης γαστρεκτομή, σε άτομα που είναι φανατικά «sweet eaters – γλυκατζήδες» και τα οποία προοδευτικά «κερδίζουν» την επέμβαση).
3. Τεχνικές αιτίες σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών (π.χ. ξεχείλωμα του γαστρικού «μανικιού» μετά από χρόνια στην επιμήκη γαστρεκτομή, διεύρυνση του στομίου της αναστόμωσης σε μία κλασική γαστρική παράκαμψη κλπ.).

Ο βασικός τρόπος να μην βιώσει κάποιος την «αποτυχία» είναι η πρόληψη, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό. Τούτο βασίζεται πρωτίστως στην ορθή επιλογή της αρχικής επέμβασης , ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του ασθενούς. Η επιλογή δεν πρέπει να βασίζεται στη μόδα της εποχής ή στην μυωπική εμμονή σε συγκεκριμένο είδος επέμβασης. Θα πρέπει να εξατομικεύεται και να επιλέγεται μετά από εξονυχιστική διερεύνηση και συζήτηση.

Σε περίπτωση που μία αρχική επέμβαση δεν αποδώσει τα αναμενόμενα, η επανάκτηση βάρους είναι μία δύσκολη συναισθηματική κατάσταση για τον ασθενή. Η μόνη όμως πραγματική αποτυχία είναι η εγκατάλειψη της προσπάθειας. Δεδομένου ότι οι επανεπεμβάσεις για παχυσαρκία είναι σύνθετες εγχειρήσεις, απαιτείται εξονυχιστική διερεύνηση πριν προταθεί και καθοριστεί το είδος της επανεπέμβασης. Οι ερωτήσεις που πρέπει οπωσδήποτε να απαντηθούν είναι:

• Πότε έγινε η αρχική επέμβαση;
• Σε ποιο κέντρο έγινε η αρχική επέμβαση;
• Ποιες ήταν οι μετεγχειρητικές οδηγίες που δόθηκαν;
• Ακολούθησε ο ασθενής τις μετεγχειρητικές οδηγίες και το πρόγραμμα συχνής παρακολούθησης;
• Ποιο ήταν το βάρος που χάθηκε από την επέμβαση και τι ποσοστό επανακτήθηκε;
• Υπήρξαν μετεγχειρητικές επιπλοκές μετά την αρχική επέμβαση;

Υπάρχουν διάφοροι αλγόριθμοι επιλογής μίας νέας επέμβασης. Ωστόσο, βασικός κανόνας συνήθως είναι το ότι μία αρχική περιοριστική επέμβαση που απέτυχε δεν πρέπει να επαναδιενεργηθεί (π.χ. αφαίρεση ενός δακτυλίου και τοποθέτηση νέου).

Άριστες επιλογές βαριατρικών επανεγχειρήσεων είναι:

• Επιμήκης γαστρεκτομή
• Γαστρική παράκαμψη (κλασική ή παράκαμψη μίας αναστόμωσης)
• Χολοπαγκρεατική εκτροπή (σπανιότερα)

Οι βαριατρικές επανεγχειρήσεις συνήθως επιτυγχάνουν την περαιτέρω απώλεια βάρους, παρόλο που τα αποτελέσματα ποικίλουν ανάλογα με την αρχική επέμβαση αλλά και τη δυνατότητα του ασθενούς να συμμορφωθεί με τις οδηγίες του ιατρού για τη διατροφή και την άσκηση που πρέπει να ακολουθήσει στη συνέχεια. Είναι απαραίτητο να γίνει αντιληπτό πως μία βαριατρική επανεγχείρηση είναι μία περίπλοκη διαδικασία. Επομένως, είναι σημαντικό να επιλέξετε έναν χειρουργό με εμπειρία και εξειδίκευση σε τέτοιου είδους επεμβάσεις.

H χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί τη μοναδική μακροπρόθεσμα αποτελεσματική θεραπεία της κλινικά σοβαρής ή νοσογόνου παχυσαρκίας. Διάφορες χειρουργικές τεχνικές έχουν εφαρμοστεί και τροποποιηθεί με το πέρασμα του χρόνου, κάτι που υποδεικνύει πως δεν υπάρχει μία επέμβαση κατάλληλη για τον κάθε ασθενή που πάσχει από κλινικά σοβαρή παχυσαρκία.

Σίγουρα, η επιλογή της επέμβασης παχυσαρκίας στην οποία θα υποβληθείτε δεν είναι μία εύκολη διαδικασία. Ωστόσο, στη σύγχρονη εποχή δύο επεμβάσεις θεωρούνται ως οι πιο αποτελεσματικές στην αντιμετώπιση της νόσου. Η επιμήκης γαστρεκτομή και η γαστρική παράκαμψη – γαστρικό bypass (ιδίως η παράκαμψη μίας αναστόμωσης) αποτελούν καλά τεκμηριωμένες χειρουργικές επιλογές για μόνιμη λύση στο πρόβλημα της παχυσαρκίας, προσφέροντας υψηλό ποσοστό απώλειας βάρους του ασθενούς.

Ο χειρουργός παχυσαρκίας, λαμβάνοντας υπόψη του τη μοναδικότητα του ασθενή, θα τον ενημερώσει για εκείνη που ταιριάζει καλύτερα στην περίπτωσή του και θα μπορέσει να του προσφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Σημεία Αξιολόγησης Επιμήκους Γαστρεκτομής έναντι Γαστρικής Παράκαμψης

Για να είμαστε σε θέση να αξιολογήσουμε τις δύο επεμβάσεις, θα εξετάσουμε τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

1. Μηχανισμός λειτουργίας
2. Απώλεια βάρους και Βελτίωση συνοδών προβλημάτων υγείας
3. Χρονική διάρκεια επέμβασης
4. Ανάρρωση
5. Κίνδυνος επιπλοκών
6. Διατροφή μετά το χειρουργείο

Μηχανισμός Λειτουργίας

Βασικό σημείο αφετηρίας για να κατανοήσουμε τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των δύο επεμβάσεων, είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν.

Και στις δύο περιπτώσεις, επέρχεται ταχέως το αίσθημα του κορεσμού («δεν μπορώ να φάω άλλο»), το οποίο εν μέρει οφείλεται στην ελαττωμένη χωρητικότητα του στομάχου. Συνυπάρχουν όμως και άλλοι μηχανισμοί που συμβάλλουν στην ελαττωμένη πρόσληψη τροφής.

Στην επιμήκη γαστρεκτομή (γαστρικό μανίκι), αφαιρείται το μεγαλύτερο τμήμα του στομάχου όπου εκκρίνονται ορμόνες (γκρελίνη) που προκαλούν το αίσθημα της πείνας. Ως αποτέλεσμα, ο ασθενής αισθάνεται ότι πεινάει πολύ λιγότερο.

Στην περίπτωση της γαστρικής παράκαμψης, διενεργούνται διατομές και αναστομώσεις στομάχου και εντέρου, οι οποίες μειώνουν την ποσότητα των θερμίδων που απορροφά ο οργανισμός. Ταυτόχρονα, λόγω της αλλαγής της φυσιολογικής οδού από όπου διέρχεται η τροφή, παράγονται κάποιες ορμόνες (ινκρετίνες) οι οποίες προκαλούν εντονότατη ανορεξία.

Απώλεια Βάρους και Βελτίωση συνοδών νοσημάτων

Και οι δύο επεμβάσεις είναι αποτελεσματικές στην απώλεια βάρους,  με τη μέγιστη απώλεια να καταγράφεται στους 15 μήνες μετά την επέμβαση. Η απώλεια αυτή αντιστοιχεί στο 60-70% του πλεονάζοντος βάρους στην επιμήκη γαστρεκτομή και το 80-90% στη γαστρική παράκαμψη.  Ωστόσο, οι ασθενείς που υποβάλλονται σε γαστρική παράκαμψη τείνουν να διατηρούν μακροπρόθεσμα καλύτερα και πιο σταθερά το βάρος τους.

Επιπλέον, οι παθήσεις που συνδέονται με την παχυσαρκία (υπέρταση, διαβήτης 2, υπερχοληστερολαιμία, άπνοια στον ύπνο κλπ.) παρουσιάζουν βελτίωση και σε ορισμένες περιπτώσεις πλήρη ίαση και στις δύο επεμβάσεις, με τη γαστρική παράκαμψη να προσφέρει όμως καλύτερα αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2 και της υπερχοληστερολαιμίας.

Χρονική Διάρκεια Επέμβασης

Ο μέσος χρόνος που απαιτείται για την επέμβαση της γαστρικής παράκαμψης είναι 160 λεπτά (100 λεπτά για την τροποποίηση της «μίνι» γαστρικής παράκαμψης), ενώ για την επέμβαση της επιμήκους γαστρεκτομής είναι περίπου 80 λεπτά.

Ανάρρωση

Το διάστημα που χρειάζεται ο ασθενής για να αναρρώσει και από τις δύο επεμβάσεις είναι σχεδόν ανάλογο.

Κίνδυνος Επιπλοκών

Οι επεμβάσεις είναι και ασφαλείς και αποτελεσματικές, όταν διενεργούνται επί σωστών ενδείξεων, στην αντιμετώπιση της κλινικά σοβαρής παχυσαρκίας. Η θνητότητα δεν αποτελεί σημαντικό ζήτημα για καμία από τις δύο επεμβάσεις (είναι της τάξης του 0.3%), ενώ ο κίνδυνος επιπλοκών από αυτές τις επεμβάσεις παγκοσμίως είναι μικρότερος από συνήθεις επεμβάσεις , όπως π.χ. οι ορθοπαιδικές επεμβάσεις αρθροπλαστικής ισχίου

Στη γαστρική παράκαμψη είναι αναγκαία η πιο αυστηρή διαιτητική παρακολούθηση για την αποφυγή μεταβολικών επιπλοκών. Στην επιμήκη γαστρεκτομή μπορεί να αναπτυχθεί μετεγχειρητικά γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Διατροφή μετά το χειρουργείο

Έπειτα και από τις δύο επεμβάσεις, ο ασθενής θα πρέπει να ακολουθήσει προσεκτική διατροφή (αρχικά καθορισμένη από διαιτολόγο) και, ιδανικά πρόγραμμα αερόβιας άσκησης. Η γαστρική παράκαμψη απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση του επιπέδου των βιταμινών και πρωτεϊνών και χορήγηση συμπληρωμάτων. Η χορήγηση συμπληρωμάτων δεν είναι συνήθως αναγκαία αρχικά στην επιμήκη γαστρεκτομή

Επιμήκης γαστρεκτομή ή γαστρική παράκαμψη;

Η επέμβαση που θα είναι καλύτερη και πιο αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της κλινικά σοβαρής παχυσαρκίας θα καθοριστεί από την εξατομικευμένη εκτίμηση του ασθενούς.

Ο έμπειρος χειρουργός παχυσαρκίας θα εξετάσει το ιατρικό σας ιστορικό και θα ζητήσει πληροφορίες για τις διατροφικές συνήθειες και τον τρόπο ζωής σας.

Έπειτα από μία αναλυτική συζήτηση με τον ασθενή για τους στόχους και τις ανησυχίες του, καθώς και μετά από την ενημέρωσή του σχετικά με την επέμβαση που του ταιριάζει καλύτερα, ιατρός και ασθενής μπορούν να είναι σίγουροι ότι έχουν επιλέξει την καλύτερη επέμβαση για το συγκεκριμένο περιστατικό.

Αν έχετε οποιονδήποτε προβληματισμό ή χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επεμβάσεις για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο 210 6856177.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Χαράλαμπος Σπυρόπουλος, MD, PhD, FACS, Διευθυντής της Γ’ Χειρουργικής Κλινικής του νοσοκομείου Ιασώ General και πιστοποιημένο μέλος του Κολεγίου Χειρουργών των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Λαπαροενδοσκοπικής Εταιρίας, είναι στη διάθεσή σας.