Η παχυσαρκία επηρεάζει τη λειτουργία όλων των οργάνων του ανθρώπινου σώματος, προδιαθέτοντας σε πολυάριθμες συστηματικές παθήσεις.
Σύμφωνα, μάλιστα με δεδομένα του Διεθνή Οργανισμού Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC), τμήματος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), υπάρχουν πλέον ισχυρές ενδείξεις για τη σύνδεση της παχυσαρκίας, ιδιαίτερα της κλινικά σοβαρής μορφής της (δείκτης μάζας σώματος – ΒΜΙ > 40 kg/m2), με την ανάπτυξη καρκίνου.
Πιο συγκεκριμένα, η παχυσαρκία σχετίζεται με έως και το 40% όλων των μορφών καρκίνου, γεγονός ιδιαίτερα ανησυχητικό καθώς τα 2/5 του πληθυσμού παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα σωματικού βάρους.
Παχυσαρκία και Καρκίνος
Με ποιες μορφές καρκίνου συνδέεται η παχυσαρκία;
Η παχυσαρκία έχει συσχετιστεί σαφώς με αρκετές μορφές καρκίνου, σε διάφορα όργανα, όπως:
- Οισοφάγος
- Πάγκρεας
- Παχύ έντερο και ορθό
- Ήπαρ
- Χοληδόχος κύστη
- Μαστός (μετά την εμμηνόπαυση)
- Ενδομήτριο
- Νεφρός
- Προστάτης
Πώς η παχυσαρκία επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου;
Οι μηχανισμοί με τους οποίους η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο καρκινογένεσης δεν είναι σαφώς ξεκαθαρισμένοι. Βαρύνουσας σημασίας είναι η εντόπιση του λιπώδους ιστού, με την περίσσεια του κεντρικώς εντοπιζόμενου (σπλαγχνικού) λίπους να αποτελεί σημαντικό προδιαθεσικό παράγοντα. Η καρκινογενετική τάση ασθενών με παχυσαρκία αποδίδεται στους ακόλουθους μηχανισμούς:
- Αντίσταση στην ινσουλίνη και αυξημένα κυκλοφορούντα επίπεδα πεπτιδίων, όπως ο Insulin – like Growth Factor (IGF) – 1 που ευνοούν την αύξηση του κυτταρικού πολλαπλασιασμού, την αναστολή της αποπτωτικής διαδικασίας και την αυξημένη ενεργειακή δραστηριότητα των καρκινικών κυττάρων
- Χρόνια φλεγμονώδης εξεργασία που χαρακτηρίζει την παχυσαρκία και χαρακτηρίζεται από την παραγωγή πλειάδας φλεγμονωδών μεσολαβητών, ιδίως IL-6, TNF-α, VEGF and MCP-1. Η χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση αποτελεί πρόδρομο γνώρισμα της καρκινικής δραστηριότητας.
- Τροποποίηση της εντερικής μικροβιακής χλωρίδας (microbiota) σε ασθενείς με κλινικά σοβαρή παχυσαρκία, η οποία διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην κατανάλωση ενέργειας και στην αποθήκευση του λιπώδους ιστού στον οργανισμό, συμβάλλοντας στη χρόνια φλεγμονώδη εξεργασία που χαρακτηρίζει την παχυσαρκία.
Η απώλεια βάρους μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου;
Υπάρχουν αρκετές και με σαφείς ενδείξεις μελέτες ότι η απώλεια βάρους δρα θετικά στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου ιδίως του μαστού, επιθετικών μορφών καρκίνου του προστάτη και του οισοφάγου.
Η χειρουργική της κλινικά σοβαρής παχυσαρκίας ειδικότερα, αποδεδειγμένα πια ελαττώνει τη συχνότητα εμφάνισης γαστρεντερικών νεοπλασιών, με σύγχρονη ελάττωση της σχετιζόμενης θνητότητας και αύξηση της επιβίωσης.
Είναι σαφές πως η αποκωδικοποίηση των μηχανισμών της καρκινογένεσης στα παχύσαρκα άτομα θα ανοίξει νέες στοχευμένες πρακτικές τόσο στη συντηρητική όσο και στη χειρουργική τους αντιμετώπιση.
Καρκίνος χοληδόχου κύστης: Η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου βρίσκεται μέσα στις 10 συχνότερες μορφές κακοήθειας του γαστρεντερικού μας συστήματος. Η συχνότητα εμφάνισής του είναι μεγαλύτερη στις γυναίκες από ότι στους άνδρες και προσβάλει κυρίως ηλικίες άνω των 65 ετών.
Πρόκειται για μία κακοήθεια ιδιαίτερα επιθετική, η οποία μάλιστα έχει πολύ μικρές πιθανότητες ίασης, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που η διάγνωσή της γίνεται σε πρώιμο στάδιο.
Ποια συμπτώματα εμφανίζει ο καρκίνος της χοληδόχου κύστης;
Δυστυχώς, τα συμπτώματα μπορεί να απουσιάζουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και συνήθως η διάγνωση τίθεται τυχαία κατά ή μετά τη διενέργεια χολοκυστεκτομής. Στις περιπτώσεις που η πάθηση εμφανίσει συμπτώματα, αυτά ομοιάζουν με τη συμπτωματολογία της λιθίασης της χοληδόχου κύστης. Συχνά, παράλληλα με το άλγος στο δεξιό υποχόνδριο, συνυπάρχει απώλεια βάρους και μειωμένη όρεξη.
Παράγοντες που προδιαθέτουν στην εμφάνιση καρκίνου της χοληδόχου κύστης
Δεδομένης της απουσίας συμπτωμάτων στο αρχικό στάδιο της νόσου (που ωστόσο έχει και τη μεγαλύτερη πιθανότητα θεραπείας), είναι ιδιαίτερα σημαντική η αναγνώριση παραγόντων που προδιαθέτουν στην εμφάνιση της συγκεκριμένης κακοήθειας, ώστε να είναι δυνατή η έγκαιρη αντιμετώπιση, μέσω μίας εκλεκτικής λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής. Τέτοιοι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι:
- Πορσελανοειδής χοληδόχος κύστη (ασβεστοποίηση του οργάνου)
- Πολύποδες χοληδόχου κύστης (χοληστερινικοί και αδενωματώδεις)
- Αδενομύωση χοληδόχου κύστης
- Πολλαπλές υποτροπιάζουσες φλεγμονές της χοληδόχου κύστης επί χολολιθίασης
Καρκίνος χοληδόχου κύστης: Πώς αντιμετωπίζεται;
Ο καρκίνος της χοληδόχου κύστης θα οδηγήσει τον ασθενή στο χειρουργείο με σκοπό την αντιμετώπιση της πάθησης. Όμως, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η νόσος είναι αρχικά σιωπηρή στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, ενώ έχει την τάση να μεθίσταται και να διηθεί γειτονικά όργανα. Λόγω αυτού, η διάγνωση συνήθως γίνεται σε αρκετά προχωρημένο στάδιο με αποτέλεσμα να υπάρχουν μικρά ποσοστά ίασης με την χειρουργική επέμβαση, εάν και εφόσον αυτή είναι εφικτή.
Έμφαση πρέπει να δίνεται στην εύρεση και εξάλειψη των παραγόντων που είναι πιθανό να προκαλέσουν τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου.
Η εκλεκτική λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή είναι απολύτως ενδεδειγμένη σε περιπτώσεις μεγάλου μεγέθους πολυπόδων ή πορσελανοειδούς χοληδόχου κύστης. Σε ανάπτυξη καρκινώματος χοληδόχου κύστης, η διενέργεια συνδυασμένης ανοικτής χολοκυστεκτομής, ηπατεκτομής και λεμφαδενικού καθαρισμού, σε συνδυασμό με ακόλουθη χημειοθεραπεία και ακτινοβολία, αποτελούν θεραπευτικές επιλογές, με πτωχό συνήθως αποτέλεσμα.
